ΦΘΙΩΤΙΔΕΣ ΘΗΒΕΣ – ΝΕΑ ΑΓΧΙΑΛΟΣ

Με το όνομα Φθιώτιδες Θήβες είναι γνωστές δύο αρχαίες πόλεις στο νομό Μαγνησίας. Η μία παραθαλάσσια στο χώρο της όμορφης κωμοπόλεως της Νέας Αγχιάλου, η οποία ιδρύθηκε το 1906 από Έλληνες πρόσφυγες, προερχόμενους από την Αγχίαλο της Ανατολικής Ρωμυλίας.

Τα ερείπια της άλλης βρίσκονται στην πλαγιά ενός λόφου βόρεια του χωριού Μικροθήβες. Η δεύτερη αυτή πόλη δεν αναφέρεται στην lλιάδα μεταξύ των πόλεων που έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο. Μας είναι γνωστή από αρχαίους συγγραφείς (Στράβων, Λίβιος Κ.α.)και περιηγητές και η θέση της επιβεβαιώθηκε από ανασκαφικές έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από το 1907 και ύστερα.

Η άλλη πόλη στην παραλία αρχικά δεν λεγόταν Φθιώτιδες Θήβες αλλά Πύρασος και Δηµήτριον. Ο Όμηρος στην lλιάδα Β 695 αναφέρει ότι ο Πρωτεσίλαος, γιός του lφίκλου πήρε άνδρες από τη Φυλακή, τον ανθόσπαρτο Πύρασο, την Ίτωνα, την Ανδρώνα και τον  Πτελεό και με 40 μαύρακαράβια έλαβε μέρος στον Τρωικό πόλεμο. Από τις πόλεις που  αναφέρει ο Όμηρος μόνο η Πύρασος έχει ταυτιστεί ακριβέστερα με τις ανασκαφικές έρευνες του Δημητρίου Θεοχάρη.

Ο κατάφυτος σήμερα χαμηλός λόφος» Μαγούλα» ύψους 29 μ. ήταν η Ακρόπολη της Πυράσου. Τα ευρήματα, λείψανα τοιχοποιίας, επαλλήλων οικισμών και κυρίως σκεύη κεραμικά ανήκουν στην Κλασική, στη Γεωμετρική, στη Χαλκή, στη Μεσοελλαδική και στη Νεολιθική εποχή. Η πόλη εξακολούθησε να υπάρχει και τους κατοπινούς αιώνες αλλά παράλληλα είχε και άλλο όνομα» Δημήτριον «από το σημαντικότερο ιερό της Δήμητρας που το αναφέρει ο Όμηρος. Το λιμάνι της χρησίμευε για το εξαγωγικό και το εισαγωγικό εμπόριο της Θεσσαλίας. Καταστράφηκε όμως και αυτή όπως και η αρχαία πόλη, από τον Φίλιππο τον Ε” το 217 Π.Χ. και ο Στράβων την βρήκε ερειπωμένη. Όσοι από τους κατοίκους των δύο πόλεων σώθηκαν από την καταστροφή του Φιλίππου εγκαταστάθηκαν γύρω από το αρχαίο λιμάνι και έτσι δημιουργήθηκε μια καινούρια πόλη. Τα παλιά της ονόματα ξεχάστηκαν και από τον 20 αι μ.Χ, σύμφωνα με επιγραφές παίρνει το όνομα Θήβαι  και για διάκριση από την ομώνυμη Βοιωτική πόλη ‘Φθιώτιδες Θήβαι’.

Η πόλη ευημερεί και γνωρίζει εξαιρετική άνθηση ιδίως από τον 4ο αι μ.Χ, και ύστερα, ώστε δικαιολογείται ο χαρακτηρισμός της σε επιγραφές «Λαμπρότατη Θηβαίων πόλις «.

Κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο ως το τέλος του 6ου αι μ.Χ, η πόλη φτάνει σε μεγάλη πολιτιστική ακμή. Αυτό μαρτυρούν τα πολυάριθμα ευρήματα των ανασκαφών.

Σημαντικά κτήρια εκκλησιαστικά, ιδιωτικά και δημόσια με πλούσιο διάκοσμο από μαρμάρινα γλυπτά, ψηφιδωτά εντοίχια και δαπέδων, πλακόστρωτοι δρόμοι, υδραγωγεία και  πλήθος έργων τέχνης που χρονολογούνται από τον 3ο μέχρι τον 6ο αι μ.Χ.

Οι χριστιανικές επιγραφές ευρήματα ανασκαφών και συγκεκριμένα πλίνθοι με την ανάγλυφη επιγραφή ΕΚΚΛ(ησία) ΘΗΒ(ών) μαρτυρούν την ύπαρξη Επισκοπής.

Οι ανασκαφές στις Φθιώτιδες Θήβες-Νέα Αγχίαλο άρχισαν το 1924 δαπάνες  της Αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών και διαιρούνται σε δύο περιόδους Στην πρώτη περίοδο από το 1924-1956 με διακοπή το 1941-1953 υπό την διεύθυνση του καθηγητού Βυζαντινής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γ. Σωτηρίου. Στη δεύτερη από το 1959-1992 υπό την διεύθυνση του Διευθυντού του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών Παύλου Λαζαρίδη.

Παράλληλα με τις ανασκαφές της Αρχαιολογικής Εταιρείας στο χώρο της Νέας Αγχιάλου διενεργεί ανασκαφές συστηματικές και σωστικές και η 7η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων από το 1973.

Κατά τις πιο πάνω ανασκαφές από καλύφθηκαν πολλά και σημαντικά μνημεία που ανήκουν κυρίως στους ύστερους αιώνες της ρωμαιοκρατίας και στην παλαιοχριστιανική εποχή ως τον 7ο αι. μ.Χ, όποτε τοποθετείται και το τέλος της πόλης .

Τα σημαντικότερα μνημεία που έχουν αποκαλυφθεί είναι:

  • Βασιλική Αγίου Δημητρίου του β” μισού του 5ου αι μ.Χ., η ονομασία της οποίας προήλθε από ψηφιδωτή επιγραφή στο δάπεδο του Βαφτιστηριού.
  • Βασιλική Επισκόπου Ελπιδίου του τέλους του 5ου αι. μ.Χ. με αρχές του 6ου αι. μ.Χ.
  • Βασιλική Μαρτυρίου του 431 μ.Χ.
  • Κοιµητηριακή Βασιλική του 5ου-6ου αι μ.Χ,
  • Βασιλική Ε” του 5ου αι μ.Χ
  • Τρίκλιτος ιδιότυπος ναΐσκος του 3ου-4ου αι μ.Χ,
  • Βασιλική στη ΒΑ καµπή του τείχους του 5ου-6ου αι. µ .Χ.
  • Το συγκρότημα των βασιλικών του Αρχιερέως Πέτρου: Πρόκειται για τρεις επάλληλες βασιλικές. Η πρώτη χρονολογείται στα μέσα ή στο δεύτερο μισό του 4ου αι μ,Χ., η δεύτερη στα μέσα ή στο δεύτερο μισό του 5ου αι μ.Χ, και η Τρίτη στην εποχή του Ιουστινιανού του Α’(532 µ.Χ). Είναι το μεγαλύτερο και το πλουσιότερο μνημείο.

Επίσης αποκαλύφθηκαν αρκετά δημόσια και ιδιωτικά κτήρια, λουτρά και νεκροταφεία. Ο αριθμός των μέχρι τώρα επικαλυφθεισών Βασιλικών ανέρχεται σε δέκα πράγμα το οποίο σημαίνει ότι οι Φθιώτιδες ή Χριστιανικές Θήβες ήταν ένα πολύ σημαντικό Παλαιοχριστιανικό κέντρο. Οι Βασιλικές περιβάλλονται από προκτίσματα, σημαντική θέση στα οποία κατέχουν τα βαπτιστήρια.

Μεγάλος είναι και ο αριθμός των αντικειμένων που περισυλλέγησαν κατά τις ανασκαφές και αντιπροσωπεύουν όλους τους κλάδους της τέχνης γλυπτική, πλαστική, κεραμική, χρυσοχοΐα, ζωγραφική, μεταλλοτεχνία  κ.λ.π.

Ιδιαίτερη εντύπωση προξενούν τα εκτεταμένα ψηφιδωτά δάπεδα με τον πολύχρωμο και πλούσιο σε χρώματα και θέματα διάκοσμό τους, η έκταση των οποίων ξεπερνά τα 1500 τ.μ.

volosInfoΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥΠανεπιστήμιο ΘεσσαλίαςΔημοτικό ΡαδιόφωνοΠολεοδομίαΠοδηλασίαΠεριφέρεια ΘεσσαλίαςΜετανάστεςΚΕΠΚαθαριότηταΝοσοκομείοflagΕθελοντισμόςΔιαύγειαempeΔΟΥΚΔΗΚΙCitiesNetΑΜΕΑ