Λαογραφία

ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ

ΓΕΝΙΚΑ

Το πανηγύρι όπως σ” όλη την Ελλάδα, έτσι και στο Πήλιο είναι ο χώρος όπου με αφορμή τη γιορτή κάποιου αγίου – προστάτη, οι ντόπιοι κάτοικοι συγκεντρώνονται, σφίγγουν τους δεσμούς της κοινότητας και εκδηλώνονται γλεντώντας.

Το πανηγύρι, «παγγύρ’» όπως το λένε οι Πηλιορείτες, είναι θεσμός παμπάλαιος για τα χωριά. Είναι το κέντρο των ετήσιων κοινωνικών εκδηλώσεων, μετά τους γάμους και τα βαφτίσια. Η ετήσια αυτή εκδήλωση γίνεται πάντα στην πλατεία του χωριού, συνήθως καλοκαίρι για να βοηθά ο καιρός, κάτω από τους ίσκιους των πλατανιών και τους ήχους μουσικών οργάνων και τραγουδιών. Στο «παγγύρ’» θα πάνε όλοι οι χωριανοί με τα «καλά τους». Μικροί και μεγάλοι. Εκεί θα βγουν τα παιδιά, οι νιοι και οι νιες, οι αρραβωνιασμένοι, οι νιόπαντροι, οι γεροντότεροι. Εκεί θα γίνουν και τα συνοικέσια, αλλά θα «κλειστούνε» και δουλειές. Μόνο αυτοί που έχουν πένθος δε βγαίνουν.  Στο πανηγύρι θα χαρούν, θα φάνε και θα πιουν, θα χορέψουν, θα ιδωθούν οι χωριανοί μεταξύ τους και τελικά μέσα απ” το γλέντι θα ξεχάσουν τα βάσανα της ζωής.

Πλούσιες οι πολιτιστικές εκδηλώσεις και πανηγύρια που διοργανώνονται στο Δήμο, όπως στις γιορτές των Αγίων Αναργύρων, Βλασίου Γεωργίου, Λαυρεντίου, Αποστόλου του Νέου.Η γιορτή κερασιού στον Άγιο Λαυρέντιο τον Ιούνιο.

ΤΑ ΛΕΧΩΝΙΤΙΚΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ

Τα Άνω Λεχώνια, τα παλαιότερα χρόνια (αρχές του 20ου αιώνα ως και μετά τον Β” Παγκόσμιο Πόλεμο) ήταν «κόμβος» για τα γύρω χωριά εξαιτίας του τρένου.  Ήταν και είναι βέβαια προάστιο του Βόλου με τους κήπους και τα λουλούδια του. Έτσι πολλοί έρχονταν στα δροσόλουστα Λεχώνια για να γλεντήσουν στα πανηγύρια, αφού η συγκοινωνία ήταν εξασφαλισμένη. Ο κόσμος που συγκεντρώνονταν ήταν πολύς και τα καφενεία -μαγαζιά του χωριού γεμάτα. Κάθε μαγαζί είχε τη δική του ορχήστρα την «κομπανία», που έπαιζε χωρίς μικροφωνικές εγκαταστάσεις.

Τρία πανηγύρια γίνονταν στα Άνω Λεχώνια:

  • Το πρώτο στις 2 Μαϊου, ημέρα της ανακομιδής των λειψάνων του Αγίου Αθανασίου. Είχε αρκετό κόσμο γιατί αποβραδίς (1η Μαϊου) με την αγρυπνία, έρχονταν άνθρωποι που είχαν βγει για το γιορτασμό της Πρωτομαγιάς.
  • Το δέυτερο στις 21 Μαϊου Αγίων Κων-νου και Ελένης με αφορμή τα εγκαίνια του Ναού.
  • Το τρίτο παλιότερο αλλά και μεγαλύτερο ήταν και είναι την 1η Ιουλίου, των Αγίων Αναργύρων, που γιορτάζει εξωκλήσι που βρίσκεται πάνω από το χωριό. Αυτό κρατούσε τρεις ημέρες.

Τα πανηγύρια άρχιζαν αμέσως μετά την εκκλησία. Η πλατεία γέμιζε άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Οι μεγάλοι έπιναν τσίπουρα και οι μικροί έτρωγαν γλυκό κουταλιού λουκούμι ή «υποβρύχιο βανίλια». Η ορχήστρα έπαιζε ως αργά το μεσημέρι. Το πρωινό μουσικό γλέντι δεν ήταν για χορό. Ήταν ένα σεργιάνισμα για να φαίνεται ότι ήταν πανηγύρι. Το βράδυ όμως άρχιζε πάλι το ολονύχτιο γλέντι που συνήθως κρατούσε ως το πρωί. Το ξεκίνημα γινόταν με το σούρουπο και τα λαϊκά μουσικά όργανα. Ο ζουρνάς (=πίπιζα) και το νταούλι έπαιζαν τους ντόπιους σκοπούς και το λαλούσαν ως τα μεσάνυχτα. Ο χορός ήταν γενικός «συρτός», όπου χόρευαν όλοι γύρω στην πλατεία. Αμέσως μετά έπιαναν δουλειά οι μουσικοί της κομπανίας, παίζοντας αρχικά «ευρωπαϊκά» τραγούδια (ταγκό, βαλς κ.α.) και μετά διάφορα δημοτικά. Τις πρωινές ώρες η ορχήστρα έπαιζε «ζουμπεκιές», «καρσιλαμάδες» και «τσιφτετέλια». Τότε χόρευαν οι «μερακλήδες». Σήμερα τα πανηγύρια έχουν «ξεφτίσει», αλλά οι παλιότεροι που έζησαν με αυτά τα θυμούνται με νοσταλγία.

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ

Το Πήλιο, το βουνό των Κενταύρων και του Ιάσονα αποτελεί χώρο πανάρχαιων παραδόσεων, κατοικία θεών, ημίθεων και ηρώων, ορμητήριο αρματωλών και κλεφτών. Έχει όλες τις προϋποθέσεις, λοιπόν, για να αναπτυχθεί το ΔημοτικόΤραγούδι. Αυτό είναι επηρεασμένο από την ηπειρωτική, τη μοραίτικη, τη ρουμελιώτικη και τη νησιώτικη παράδοση.

Τα δημοτικά τραγούδια του Πηλίου χωρίζονται σε χορευτικά, σε τραγούδια της τάβλας (τραπεζιού), σε λατρευτικά και κάλαντα. Υπάρχουν ακόμη τραγούδια ιστορικά που αναφέρονται σε συγκεκριμένα πρόσωπα και περιστατικά της τοπικής μας ιστορίας, απ” τα χρόνια της μεγάλης Επανάστασης (1821). Τέτοια είναι: Του καπετάν Κουτμάνη», του «Δήμου Ζάγουρα», του «Στέφου» κλπ.

Τα δασοσκέπαστα πλάγια του Πηλίου, είχαν το προνόμιο να κρύβουν μέσα τους κλέφτες και αρματωλούς σ” όλη τη διάρκεια της τούρκικης σκλαβιάς. Έτσι άνθισε κι εδώ το κλέφτικο δημοτικό τραγούδι.

Ακολουθεί ο κύκλος των τραγουδιών της αγάπης, που περιλαμβάνει τραγούδια για τη φύση, τη νιότη, την αγάπη. Αναπτύχθηκαν κι αυτά μέσα στο φυσικό περίεργο, μες το άρωμα και τη δροσιά του όμορφου βουνού. Αποτελούνται από 15σύλλαβα και μη, ομοιοκατάληκτα ή όχι, εκτεταμένα ή απλά δίστιχα λιανοτράγουδα. Αυτά τα ερωτικά τραγούδια με ιαμβικούς ανομοιοκατάληκτους στίχους που θυμίζουν δραματικές παραλογές, τραγουδήθηκαν κι ως γαμήλιες πατινάδες «Αυγερινός», «Το μελαχρινό» κ.α. Στον κύκλο των τραγουδιών της ξενιτιάς αποτυπώνονται τα βάσανα κι οι καημοί του ξενιτεμού και το κυριότερο, η επιστροφή στην πατρίδα. «Θέλω να ταξιδέψω», «Τα ζαγοριανά καράβια» κλπ.

Εδώ στο Πήλιο, όπως και σε άλλα μέρη της Ελλάδας συναντά κανείς και τα μοιρολόγια, τραγούδια που λέγονται όταν χάνεται αγαπημένο πρόσωπο. Η προσωποποίηση του Χάρου, είναι συνηθισμένο εκφραστικό μέσο.

Τέλος, έχουμε και τα λατρευτικά τραγούδια, με θρησκευτικά συνήθως θέματα ή ερμηνείες μεταφυσικών φαινομένων. Τέτοια είναι τα λαϊκά κάλαντα, τα βαϊτικα, τα παινέματα, τα καλησπερίσματα κ.α. γενικά το Πηλιορείτικο δημοτικό τραγούδι όπως κι οι χοροί, εκφράζουν τα συναισθήματα, τους καημούς και τις λαχτάρες των συμπατριωτών μας.

ΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ

 Οι ερευνητές των παραδοσιακών χορών είναι πολύ προσεκτικοί στη διατύπωση απόψεων γύρω απ” τους πηλιορείτικους χορούς, γιατί η έρευνα είναι δύσκολη. Παρά τη δυσκολία, όμως, έχουν χωρίσει το Πήλιο σε τέσσερις γεωγραφικές περιοχές, που η καθεμιά έχει τα δικά της πολιτιστικά γνωρίσματα.

Η πρώτη περιλαμβάνει τα χωριά του βόρειου Πηλίου (Κερασιά, Κανάλια, Βένετο, Κεραμίδι) αλλά και το Μαυροβούνι (βουνό ανάμεσα στον Κίσσαβο και το Πήλιο). Οι χοροί εκτελούνται με τραγούδια των ίδιων των χορευτών.

Η δεύτερη είναι η περιοχή του δυτικού, κεντρικού και ανατολικού Πηλίου, στην οποία υπάγονται και τα Λεχώνια. Εδώ κυρίαρχος είναι ο πηλιορείτικος Συρτός με συνοδεία νταουλιού και ζουρνάδων.

Η Τρίτη περιοχή είναι τα χωριά του νότιου Πηλίου (Αργαλαστή, Προμύρι, Τρίκερι και ιδιαίτερα ο Λαύκος). Ο Λαύκος έχει πολύ πλούσια μουσικοχορευτική παράδοση.

Οι «κομπανίες» του έφταναν σε όλο το Πήλιο. Ακόμα και στα λεχωνίτικα πανηγύρια έπαιζαν.


volosInfoΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥΠανεπιστήμιο ΘεσσαλίαςΔημοτικό ΡαδιόφωνοΠολεοδομίαΠοδηλασίαΠεριφέρεια ΘεσσαλίαςΜετανάστεςΚΕΠΚαθαριότηταΝοσοκομείοflagΕθελοντισμόςΔιαύγειαempeΔΟΥΚΔΗΚΙCitiesNetΑΜΕΑ

 Edit Translation