Δ.Ε. Μακρινίτσας » Ιστορία

Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Ιστορίας Πηλίου

ormikopo — Tue, 20 Sep 2011 11:40:48 +0000

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Ιστορίας Πηλίου στεγάζεται στο Αρχοντικό Τοπάλη, το οποίο κτίστηκε το 1844 σύμφωνα με την χρονολογία που είναι χαραγμένη στο λιθανάγλυφο υπέρθυρο της εισόδου.

Πρόκειται για ένα τριώροφο Αρχοντικό, αντιπροσωπευτικό δείγμα της κλασσικής Πηλιορείτικης Αρχιτεκτονικής, όπως αυτή διαμορφώθηκε στο τέλος του πρώτου μισού του περασμένου αιώνα. Είναι λιθόκτιστο στο μεγαλύτερο μέρος του εκτός από το νότιο τμήμα του τελευταίου ορόφου, που είναι κατασκευασμένο από τσατμά.

Στεγάζεται με ξύλινη τετράκλινη στέγη με σχιστολιθικές σκεπόπλακες της περιοχής, η οποία προεξέχει περιμετρικά προφυλάσσοντας έτσι με τον τρόπο αυτό τους ευαίσθητους λασπόκτιστους τοίχους.

Έχει έντονα φρουριακΰ χαρακτήρα με τις πολλές πολεμότρυπες και τον αμυντικό πυργίσκο πάνω στη στέγη του, τη θωρακισμένη είσοδο του με τις βαριές προστατευτικές αμπάρες της, τις μυστικές κρύπτες του και τα ελάχιστα μικρά και σιδερόφρακτα παράθυρα του ισογείου που πληθαίνουν σταδιακά στους παραπάνω ορόφους.

Το Αρχοντικό αυτό, το 1932 η οικογένεια Τοπάλη, δώρισε στην Κοινότητα Μακρινίτσας, προκειμένου να στεγάσει το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Ιστορίας Πηλίου. Η πρώτη επισκευή του έγινε στα 1957 και έγιναν προσπάθειες λειτουργίας του στη 10ετία του 60.

Το 1985 χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού, ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Ακολούθησε η σύνταξη της μελέτης επισκευής και αποκατάστασης του, το 1994, από την 5η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων.

Η λαογραφική συλλογή περιλαμβάνει ένα πλήθος εκθεμάτων που σήμερα ξεπερνούν τα 1500 αντικείμενα, από τα 311 που είχε αρχικά, μεταξύ των οποίων μια σειρά τοιχογραφιών λαϊκής ζωγραφικής από Αρχοντικά του 18ου και του 19ου αιώνα από την περιοχή του Πηλίου, μια πλούσια συλλογή παλιών φωτογραφιών των αρχών του αιώνα μας, χάλκινα, ξύλινα και κεραμικά σκεύη οικιακής χρήσης, τον εξοπλισμό της απόσταξης του τσίπουρου, εικόνες, χαλκογραφίες και μικροαντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης, παραδοσιακές φορεσιές του Πηλίου, ιστορικά κειμήλια της Μακρινίτσας, όπως το λάβαρο της Επανάστασης του 1878, ο εξοπλισμός της κλωστικής και της υφαντικής τέχνης, μάλλινα υφαντά, «κιλίμια». Το 1998 ενέταξε στην συλλογή του μια σειρά πινάκων λαϊκής ζωγραφικής του Βολιώτη θαλασσογράφου Ν. Χριστόπουλου προσφορά του EOT προς το Μουσείο. Βασικός στόχος με την έκθεση του λαογραφικού υλικού ήταν και είναι, το Αρχοντικό να μην χάσει το ζεστό χαρακτήρα του σπιτιού, ενώ παράλληλα με μια σύγχρονη μουσειακή αντίληψη να εκτεθούν οι συλλογές του με τρόπο που να αναδεικνύεται και να προβάλλεται ο λαϊκός πολιτισμός της περιοχής.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΛΙΟΥΡΑΣ

Αρχιτέκτων – Προϊστάμενος της 5ης Εφορείας Νεωτέρων μνημείων του ΥΠ.ΠΟ.

Θεόφιλος Χατζημιχαήλ

ormikopo — Tue, 20 Sep 2011 11:38:59 +0000

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ γεννήθηκε γύρω στα 1868 στη Βαρειά της Μυτιλήνης. Ταξιδεύοντας σε αναζήτηση δουλειάς φθάνει στο Βόλο και το Πήλιο στα 1899 περίπου, όπου και παραμένει 30 χρόνια. Ο Θεόφιλος ζωγραφίζει μέσα στην πόλη του Βόλου, κυρίως σε καφενεία, ταβέρνες, χάνια και στα γύρω από το Βόλο χωριά σε αρχοντικά, εκκλησίες και καταστήματα. Στη Μακρινίτσα ζωγραφίζει στο καφενείο, που φέρει το όνομά του και χρονολογείται από το 1910, στον ανατολικό τοίχο στα δεξιά της εισόδου μια τοιχογραφία διαστάσεων 3,15 χ 2,50 με θέμα τον Κατσαντώνη στα Τζουμέρκα. Η ζωγραφική σύνθεση αναπαριστά ένα γλέντι του πρωτοκλέφτη Κατσαντώνη με τα παλληκάρια του σ’ ένα ορεινό τοπίο.

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

ormikopo — Tue, 20 Sep 2011 11:35:42 +0000

H Μακρινίτσα έφθασε στο απόγειο της ακμής της το 18ο και 19ο αι., το 1881 όταν έγινε έδρα του τέως δήμου Μακρινίτσας. Η πολεοδομική της οργάνωση βασίζεται σ” ένα βασικό λιθόστρωτο πεζόδρομο «ραχοκοκκαλιά», που ξεκινάει απ” την Κουκουράβα σε υψόμετρο 300 μ. και φτάνει μέχρι την Κακουνά σε υψόμετρο 800 μ. Ένα δεύτερο λιθόστρωτο οδικό δίκτυο φτάνει μέχρι και το τελευταίο σπίτι της πιό απομακρυσμένης συνοικίας. Στο κέντρο του χωριού η μεγάλη πλακόστρωτη πλατεία σε υψόμετρο 630 μέτρα σκιάζεται από τεράστια αιωνόβια πλατάνια, στολίζεται απ” την μοναδική επίπλευρη κρήνη (1809) διακοσμημένη με πλούσια λιθανάγλυφα.

Ιστορική Αναδρομή

ormikopo — Tue, 20 Sep 2011 11:08:16 +0000

Προέλευση τοπωνυμίου:

Η Μακρινίτσα πήρε το όνομά της από την Μονή “Παναγίας της Μακρινίτισας ή της Θεοτόκου της Οξείας Επισκέψεως”. Το μοναστήρι ιδρύθηκε από τον τοπάρχη Δημητριάδας, Κων. Μελισσηνό, στο διάστημα 1204-1215.

Σύντομη ιστορική αναδρομή:

Η Μακρινίτσα οργανώνεται, αρχικά, ως ένας μικρός οικισμός εργατών της γης του μοναστηριού. Στα χρόνια της φραγκοκρατίας συναποτελεί, με την Πορταριά, την Άνω Δρυανούβαινα.

Το 1615 υπάρχουν 147 γεωργικές οικογένειες, ενώ η περίοδος της άνθησης και της ακμής αρχίζει μετά το 1700.

Στο τέλος του 18ου αιώνα, η Μακρινίτσα ήταν το μεγαλύτερο χωριό -από τα βακούφια- σε πλούτο και πληθυσμό και έγινε πρωτεύουσα των βακουφιών. Ως γνωστόν, τα βακούφια είχαν πολλά προνόμια, πλήρωναν ελάχιστους φόρους στην Οθωμανική αυτοκρατορία και η διοίκησή τους βρίσκονταν στα χέρια των δημογερόντων.

“Αυτή η χώρα έχει τόπο περισσότερο από όλα τα χωρία· τα εισοδήματά της είναι πρώτο το μετάξι και σιτάρι, και κρασί, και μέλι εξαίρετο· έχει πολύν τόπον αγεώργητο δια ζώα, εις τον οποίο έρχονται από την άνω Θετταλία και Μακεδονία και ξεχειμάζουν τα ζώα τους· μέσα εις την χώρα, δουλεύουν και εργόχειρα, οι άνδρες παπούτζια, μετάφια, δισάκια, τουρβάδες, από τα οποία προμηθεύονται τα περισσότερα χωρία”, γράφουν πρώτοι οι Δημητριείς.

Ο Ν. Μάγνης, που την επισκέφθηκε το 1858, γράφει ότι η Μακρινίτσα ήταν “η πρώτη κωμόπολις, μάλλον δε πόλις δια το μέγεθος και το προνόμιον, το οποίον είχε να είναι -τρόπον τινά- μητρόπολις και πρωτεύουσα των βακουφίων”.

Εκτός από τις πολλές εκκλησίες που χτίσθηκαν στο χωριό, κυρίως κατά τον 18ο αιώνα, ανεγείρονται και πύργοι, εκ των οποίων σήμερα σώζονται τρεις, καθώς και πολλά αρχοντικά.

Η Μακρινίτσα έλαβε μέρος στο κίνημα του 1854 αλλά και στην Επανάσταση του 1878. Σύμφωνα με τον αγωνιστή Μιλτιάδη Σεϊζάνη, η πρώτη μάχη στη Θεσσαλία στα πλαίσια της εξέγερσης, έγινε στη μονή Σουρβιά (της Μακρινίτσας), στις 12 Ιανουαρίου 1878. Στη μάχη του Σαρακηνού, τον ίδιο χρόνο, οι μακρινιτσιώτες πολέμησαν γενναία τον Ισκεντέρ πασά. Σκοτώθηκαν 500 τούρκοι και μόνο τρεις αντάρτες. Στη μάχη αυτή, στην οποία δολοφονήθηκε ο μέγας φιλέλληνας ρεπόρτερ των Times, Κάρολος Όγλ, ξεχώρισαν για τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση τους τρεις γυναίκες, η Μαργαρίτα Μπασδέκη (Μαλιούφα), η Σουίπαινα και η Παπαθανάσενα Μητριάνα.

Η Μακρινίτσα εκτίθεται στη δοκιμασία της παρακμής και στον κίνδυνο αφανισμού με την αλλαγή του κοινωνικού και οικονομικού προτύπου της χώρας μας, οπότε αρχίζει η ανάπτυξη του Βόλου, ο οποίος συγκεντρώνει το εμπόριο και τις βιοτεχνίες του Πηλίου. Η διεύρυνση της αστικοποίησης σημαίνει και την συρρίκνωση της υπαίθρου τόσο πληθυσμιακά όσο και οικονομικά και κοινωνικά, ένα φαινόμενο που εντείνεται ιδιαίτερα μετά τον παγκόσμιο πόλεμο.

Στο Μεσοπόλεμο εμφανίζεται στο χωριό και αφήνει τα “ίχνη” του, σε μαγαζιά και αρχοντικά, ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ.

Με τον «Καποδίστρια» η Μακρινίτσα παραμένει Κοινότητα και εντάσσεται στο δίκτυο “Των Ελλήνων οι Κοινότητες”.