Δημοτική ενότητα Νέας Ιωνίας
Προέλευση τοπωνυμίου:

Νέα Ιωνία ονομάσθηκε, προς τιμήν της αλύτρωτης πατρίδας, ο προσφυγικός συνοικισμός που χτίσθηκε στην περιοχή Ξηρόκαμπος και στέγασε τους πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, που είχαν καταφύγει στο Βόλο, μετά την καταστροφή του 22.

Σύντομη ιστορική αναδρομή

Οι μικρασιάτες πρόσφυγες έμεναν, στην αρχή, σε σκηνές, στην περιοχή του Γυμναστήριου, στην παλιά στρατώνα της πλατείας Ρήγα Φεραίου, σε καπναποθήκες και σε σχολεία. Οι συνθήκες διαμονής ήσαν απάνθρωπες και για το λόγο αυτό αποφασίσθηκε να τους παραχωρηθεί μια περιοχή βορειοδυτικά της, μικρής τότε, πόλης του Βόλου, πέρα από τον χείμαρρο Κραυσίδωνα, σε συνέχεια της οδού 2ας Νοεμβρίου.

Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις 15 Αυγούστου 1923 και στις 28 Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου, έγιναν τα επίσημα εγκαίνια, παρουσία του Νομάρχη Λάρισας. (Η Μαγνησία αποτελούσε επαρχία του Νομού Λάρισας). Παρευρέθηκαν ο Δήμαρχος Παγασών Κουκιάδης, σύσσωμο το Δημοτικό Συμβούλιο και οι αρχές της πόλης.

Τα πρώτα σπίτια που κτίσθηκαν ήταν τα “τετράγωνα”, ονομασία που πήραν από τη διάταξή κι όχι από το σχήμα τους. Τα τετράγωνα ήσαν 776 μονώροφα σπίτια. Μεταξύ 1925 και 1929 κτίζονται 356 “τσιμεντένια” σπίτια, 104 “τζαμαλιώτικα”, 323 “γερμανικά” και 300 “πέτρινα”, με μεγάλη –πάντα- καθυστέρηση, λόγω έλλειψης πιστώσεων.

Τα πρώτα σπίτια του συνοικισμού, πριν καλά- καλά αποπερατωθούν, κατελήφθησαν στις 13 Ιουλίου 1924 από τους ταλαιπωρημένους από αρρώστιες, όπως ο εξανθηματικός πυρετός, πρόσφυγες.

Η Νέα Ιωνία απογράφεται το 1928 ως συνοικία του Βόλου, με 6128 κατοίκους, που είχαν έλθει από τα παράλια της Μικράς Ασίας, τη Θράκη και τον Πόντο. Έχει εγκαινιασθεί και λειτουργεί, από το Μάιο του 1927, μια μικρή, τότε, εκκλησία, η Ευαγγελίστρια και, αριστερά και δεξιά της, λειτουργούν για τα προσφυγόπαιδα, δύο δημοτικά σχολεία.

Το 1924 οι πρόσφυγες δημιουργούν την ποδοσφαιρική ομάδα “Προσφυγική” η οποία, τον επόμενο χρόνο, μετονομάζεται “Νίκη”. Η Νίκη σημάδεψε με τις επιδόσεις της, όχι μόνο το ποδόσφαιρο της περιοχής αλλά και των εθνικών κατηγοριών όπου διέπρεψε, κυρίως στη δεκαετία του 60.

Το Μάιο του 1931, για την τόνωση του ηθικού των προσφύγων, επισκέπτεται τον “ συνοικισμό” ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος. Οι εφημερίδες της εποχής γράφουν για “ αναπτέρωση των ελπίδων”.

Στις 26 Σεπτεμβρίου 1946, ο “προσφυγικός συνοικισμός” αποσπάται από το Δήμο Παγασών και αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή Κοινότητα. Ωστόσο, δεν προλαβαίνει να λειτουργήσει ως Κοινότητα καθώς στις 29 Μαΐου 1947, αναγνωρίζεται ως “Δήμος Νέας Ιωνίας”.

Πρώτος Δήμαρχός της ήταν ο Ευάγγελος Καραμπατζάκης (’47-’49) και ακολουθεί ο Απόστολος Βολίδης (’49-’50).

Τη χρονιά της δημιουργίας του, ο καινούργιος Δήμος έχει 13706 κατοίκους οι οποίοι, ενώ μέχρι τότε ζούσαν με το όνειρο της επιστροφής στα πατρογονικά τους σπίτια, αρχίζουν να αποδέχονται την κατάστασή τους, ως μόνιμη. Άλλωστε εμφανίζεται η δεύτερη γενιά, που μπορεί να μεγάλωσε με τις διηγήσεις και τα τραγούδια για τη μακρινή πατρίδα, αντιμετωπίζει όμως τη σκληρή, μετακατοχική και μετεμφυλιακή πραγματικότητα της Ελλάδας κι ελπίζει να ξεπεράσει το ζοφερό “εδώ και τώρα”.

Οι κάτοικοι της Νέας Ιωνίας, φιλόπονοι και πεισματάρηδες, ζουν τις οικογένειές τους ασχολούμενοι με το μικρεμπόριο- κυρίως των πλανοδίων- τις μεταφορές και την αλιεία. Οι “έμποροι” που γύριζαν, κατά το μεσοπόλεμο, στις γειτονιές, με σούστες και γαϊδουράκια, απέκτησαν σιγά-σιγά δικά τους μαγαζιά, κυρίως, στην οδό Χαλκηδόνος, το “Φαρδύ”, το μεγάλο δρόμο δηλαδή που αποτελούσε συνέχεια της 2ας Νοεμβρίου αλλά και σε άλλες γειτονιές, ακόμη και σε κεντρικούς δρόμους του Βόλου. Άλλοι πάλι, ψάρευαν με μικρά καΐκια και βαρκούλες στον Παγασητικό, ενώ οι αγωγιάτες μετέφεραν τα προϊόντα των καταστημάτων του Βόλου, από τη λαχαναγορά τα αποικιακά ή τα ψαράδικα.

Στο “Φαρδύ” υπήρχαν, ήδη από τα πρώτα χρόνια, πολλά καφενεία στα οποία συγκεντρώνονταν οι νοσταλγοί της μακρινής πατρίδας και θυμούνταν ιστορίες παλιές και τραγούδια του τόπου τους.

Όλοι αυτοί, οι καϊκτσήδες και οι αγωγιάτες, βοήθησαν στο χτίσιμο της νέας Ευαγγελίστριας, το 1966, μεταφέροντας πέτρες από τα κοντινά λατομεία. Το χτίσιμο έγινε από όλους τους μαστόρους της Νέας Ιωνίας. Ήταν μια ανταπόδοση στην Παναγιά που έσωσε τη ζωή των γονιών τους και τους οδήγησε σε τόπο ασφαλή και φιλόξενο.

Το 1972, προσαρτώνται στο Δήμο Νέας Ιωνίας οι Κοινότητες Φυτόκου και Μελισσιατίκων. Το 1998, με τον σχέδιο Καποδίστρια, προσαρτάται και η Κοινότητα Γλαφυρών  (Κάπουρνα), η ομηρική Κάπραινα, πατρίδα του Οσιομάρτυρα Γεδεών -του δια Χριστόν σαλού-.

Ο πληθυσμός της πόλης, με την απογραφή του 2001, φτάνει τους 36000 κατοίκους.