Ιστορία

Δημοτική ενότητα Ιωλκού

Άνω Βόλος – Άγιος Ονούφριος – Ανακασιά

Προέλευση τοπωνυμίου

Ο Άνω Βόλος είναι ο Πάνω Μαχαλάς (του Βόλου ή Γόλου ή Βώλου), στα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Ο Άγιος Ονούφριος πήρε το όνομά του από ένα βυζαντινό μοναστήρι που δεν σώζεται πια.

Για την Ανακασιά εικάζεται ότι ονομάστηκε έτσι από τον Άκαστο, γιο του βασιλιά Πελία. Υπάρχει ακόμη η εκδοχή της προέλευσης του τοπωνυμίου από τη λέξη “ανακαθισιά” –“ανακατσ’ιά”, που, στην πηλιορείτικη διάλεκτο, σημαίνει τόπος στα ψηλά.

Σύντομη ιστορική αναδρομή

Όταν το 1423 η Θεσσαλία καταλήφθηκε από τις ορδές του Τουρχάν Βεη, στρατηγού του Μουράτ Β’, οι Οθωμανοί έδιωξαν από το «Κάστρο» του Γώλου τους Έλληνες και εγκαταστάθηκαν εκεί επειδή ο χώρος παρείχε ασφάλεια. Οι διωγμένοι Έλληνες μαζί με άλλους ομοεθνείς τους που έμειναν στην αρχαία Δημητριάδα, εγκαταστάθηκαν στις δυτικές παρυφές του Πηλίου. Εδώ μετέφεραν τις οικογένειές τους και τα νοικοκυριά τους. Έκτισαν σπίτια και Εκκλησίες, φύτεψαν δέντρα και έφεραν νερό από το βουνό.

Η μεγαλύτερη άνθηση του Δήμου Ιωλκού παρατηρήθηκε κατά τον 19ο αιώνα. Ήταν ένας αιώνας οικονομικής, πνευματικής και πολιτιστικής έξαρσης και ανάπτυξης. Ήταν η εποχή που η βιοτεχνία, το εμπόριο, οι τέχνες και τα γράμματα παρουσίασαν την σπουδαιότερη πρόοδο.

Στις όχθες του χειμάρρου  Κραυσίδωνα που διασχίζει το Βόλο, αλλά και στο Δήμο Ιωλκού, λειτουργούσαν πάνω από δεκαπέντε υδρόμυλοι οι οποίοι άλεθαν τα σιτηρά όλης της περιοχής και του κάμπου του Βελεστίνου. Επίσης, ένα πλήθος αργαλειοί ύφαιναν μεταξωτά υφάσματα και σκουτιά. Ακόμη, σε όλα τα χωριά καλλιεργούνταν μεταξοσκώληκες και η εργασία αυτή ήταν μία από τις σπουδαιότερες των κατοίκων και ιδιαίτερα των γυναικών. Η περιοχή παρήγε ελιές, λάδι και καλό κρασί. Τα προϊόντα αυτά και πολλά άλλα, διακινούνταν από Ανωβολιώτες εμπόρους με καραβάνια ζώων, σε όλες τις βόρειες περιοχές της Ελλάδας. Σε όλες τις συνοικίες λειτουργούσαν δημοτικά σχολεία αρρένων και θηλέων, όπως και το Σχολαρχείο στον Άνω Μαχαλά, το σημερινό Άνω Βόλο, για μαθητές όλων των συνοικιών.

Μετά την Απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881 , οπότε άρχισε η διοικητική οργάνωση της περιοχής , ιδρύθηκε ο Δήμος Ιωλκού , που περιελάμβανε τα τότε χωριά: Ανακασιά , Άγιο Ονούφριο, Άνω Μαχαλά (Άνω Βόλο), Άλλη Μεριά και τους εκκολαπτόμενους οικισμούς Μπαξέδες και Αγία Παρασκευή. 

Η οικονομική άνθηση εκδηλωνόταν και με την κατασκευή ωραίων σπιτιών: Πυργόσπιτα και αρχοντικά με δύο και τρεις ορόφους, σωστά φρούρια, έκτισαν πολλοί εύποροι έμποροι και κτηματίες, αρκετά δε από αυτά υπάρχουν και σήμερα. Την ίδια εποχή αναφαίνονται και σπουδαίες προσωπικότητες, που διαπρέπουν σε όλους τους τομείς. Οι πατριαρχικές οικογένειες Μαργαρίτη, Χατζηβασιλείου, Παρθένη, Τζάνου, Σαράτση, Πυργιαλή, Ζαφρακοπούλου, Τσιακατούρη και πολλών άλλων, αποτέλεσαν γόνιμα πνευματικά φυτώρια, από τα οποία προήλθαν οι άνθρωποι οι οποίοι διέπρεψαν στο εμπόριο, στις τέχνες, στο στρατιωτικό στάδιο και στην πολιτική.

Στον παρακείμενο λόφο της Επισκοπής πρέπει να υπήρχε βυζαντινό μοναστήρι το οποίο καταστράφηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Εκεί, ο Επίσκοπος Δημητριάδας Κάλλιστος, στα 1639, μετέφερε το Επισκοπείο απ’ το οποίο (κατά πάσα πιθανότητα) πήρε το όνομά του ο λόφος.

Το 1883, με τη συνένωση των ανωβολιώτικων χωριών, δημιουργήθηκε ο Δήμος Ιωλκού. Ο Δήμος αυτός έζησε τρεις δεκαετίες (1883-1913). Το 1991 ανασυστάθηκε, παρότι η Ιωλκός τοποθετείται -πλέον- από τους αρχαιολόγους στο Διμήνι. Τον Δήμο Ιωλκού αποτελούν τα χωριά Ανακασιά , Άγιος Ονούφριος και Άνω Βόλος.
Στο τέλος του 19ου αιώνα και στο πρώτο τέταρτο του 20ου αιώνα, ζει στην περιοχή ο Μυτιληνιός λαϊκός ζωγράφος  Θεόφιλος Χατζημιχαήλ. Στο χρονικό αυτό διάστημα δημιουργεί ένα μεγάλο έργο ζωγραφικής, θαυμαστό σε ποιότητα και αξιόλογο σε ποσότητα. Δημιουργίες του είναι διάσπαρτες στο Βόλο, στα χωριά του Άνω Βόλου, στην Μακρινίτσα, στην Πορταριά και σε άλλα χωριά του Πηλίου. Όμως, τα εκλεκτότερα έργα του βρίσκονται στην Ανακασιά, στο σπίτι του Γιάννη Κοντού. Πρόκειται για θαυμάσιες τοιχογραφίες που αποτελούν καλλιτεχνικό θησαυρό απροσμέτρητης αξίας.


volosInfoΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥΠανεπιστήμιο ΘεσσαλίαςΔημοτικό ΡαδιόφωνοΠολεοδομίαΠοδηλασίαΠεριφέρεια ΘεσσαλίαςΜετανάστεςΚΕΠΚαθαριότηταΝοσοκομείοflagΕθελοντισμόςΔιαύγειαempeΔΟΥΚΔΗΚΙCitiesNetΑΜΕΑ