Ο Λόφος της Γορίτσας

Στα Νοτιοανατολικά της πόλης του Βόλου βρίσκεται ο λόφος της Γορίτσας, ένα φυσικό μικρό ύψωμα περίπου  200 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και αποτελεί ένα «κόσμημα» που δεσπόζει στην πόλη του Βόλου. Ο λόφος ανήκει ιδιοκτησιακά κατά 77% στο Δήμο Ιωλκού και κατά 23% στον αντίστοιχο της Πορταριάς.  Στην κορυφή του λόφου, όπου οδηγεί ασφαλτοστρωμένος δρόμος, υπάρχει ο παλιός ναός της  Ζωοδόχου Πηγής – ανήκει στην ενορία των Εισοδίων της Θεοτόκου του Άνω Βόλου. Είναι χτισμένος στη θέση παλαιότερου Χριστιανικού ναού του 18ου αι., ενώ υπάρχουν ενδείξεις για την ύπαρξη αρχαίου ιερού στην ίδια θέση. Το βόρειο άκρο του λόφου ενώνεται με ένα στενό διάσελο με τον κύριο όγκο του Πηλίου. Στα ανατολικά του απλώνεται η πεδιάδα της Αγριάς και πιο πέρα των Λεχωνίων. Αυτός ο λόφος, που για πολλά χρόνια τροφοδότησε την οικοδομική ανάπτυξη του Βόλου – κι αυτό φαίνεται από το εγκαταλειμμένο νταμάρι στην νοτιοδυτική παρυφή του – έχει αρχαία ιστορία αλλά σλάβικο, κατά πάσα πιθανότητα, όνομα, που πρέπει να προήλθε από το  gor, που σημαίνει «βουνό», με την προσθήκη της ελληνικής υποκοριστικής κατάληξης – ίτσα.

Λόφος Γορίτσας. Ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής.

Λόφος Γορίτσας. Ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής.

Άποψη του Βόλου από το λόφο της Γορίτσας.

Άποψη του Βόλου από το λόφο της Γορίτσας.
















Η στρατηγική θέση του λόφου που επόπτευε τη περιοχή ήταν ο λόγος ίδρυσης σ” αυτόν τον 4ο αι.  π.Χ. μιας πόλης πιθανότατα όταν ο Φίλιππος ο Β” οχύρωνε στρατηγικές θέσεις στη Μαγνησία. Αργότερα (316-298 π.Χ.) η πόλη ενισχύθηκε οχυρωματικά από τον  Κάσσανδρο με τείχος 2.850μ. μήκος. Τριαντατρείς πύργοι τοποθετήθηκαν σε άνισα διαστήματα, καθώς το γεωγραφικό ανάγλυφο πρόσφερε σε μερικά σημεία φυσική οχύρωση. Η πόλη αυτή κατοικήθηκε για μικρό χρονικό διάστημα. Όταν το 294 π.Χ. κτίστηκε από τον Δημήτριο Πολιορκητή η αρχαία Δημητριάδα, η πόλη της Γορίτσας συνοικίστηκε σταδιακά έως το 250 π.Χ. στην πόλη της Δημητριάδας και ο λόφος δεν ξανακατοικήθηκε. Το όνομα της αρχαίας πόλης μας είναι άγνωστο. Κατά καιρούς διάφοροι ερευνητές έχουν προτείνει την ταύτισή της με την Ιωλκό, τη Νηλεία, τη Δημητριάδα. Αλλά μετά τον ακριβή εντοπισμό της τελευταίας, πιθανολογείται πως ίσως εκεί ήταν το  Ορμίνιο. Η πόλη είναι κτισμένη στις ΝΑ κορυφές του λόφου σε έκταση 400 περίπου στρεμμάτων. Είναι σχεδιασμένη με βάση ένα συμπαγή πολεοδομικό ιστό και είναι οργανωμένη σε οικοδομικά τετράγωνα.

Υποθέτουν οι αρχαιολόγοι ότι στην πόλη υπήρχαν 400-500 σπίτια συνήθως τετράγωνα και κατοικούσαν εκεί 3.000-3.500 κάτοικοι. Ήταν διαιρεμένη σε οικοδομικά τετράγωνα σύμφωνα με το Ιπποδάμειο σύστημα (κάθετοι και οριζόντιοι δόμοι, που απέχουν μεταξύ τους 32μ. και έχουν πλάτος 4,5μ.). Στη βόρεια πλευρά των σπιτιών αναπτύσσονταν τα δωμάτια και στα νότια η αυλή. Ανάμεσα από τα οικοδομικά τετράγωνα υπήρχαν ανοιχτοί χώροι-πλατείες. Στην τριγωνική πλατεία ΙΙΙ, όπου εντοπίστηκε η αρχαία Αγορά, υπάρχει μια κυκλική και μια τετράγωνη κατασκευή, πιθανότατα δημοσίου χαρακτήρα. Έχει εντοπιστεί τμήμα του συστήματος ύδρευσης και αποχέτευσης.

Η πεδιάδα της Αγριάς όπως φαίνεται από την κορυφή του λόφου.

Η πεδιάδα της Αγριάς όπως φαίνεται από την κορυφή του λόφου.

Κατασκευάστηκαν πύλες στα βόρεια και ανατολικά, για να μπορούν να ελέγχουν τη διέλευση ανθρώπων και εμπορευμάτων, στα δυτικά, για να υπάρχει πρόσβαση στη θάλασσα, και στα νότια, για να εξυπηρετούνται στρατιωτικοί σκοποί. Στο ψηλότερο σημείο του λόφου το τείχος περικλείει την Ακρόπολη, όπου σήμερα είναι χτισμένη η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής. Η πύλη της αρχαίας Ακρόπολης, εντοπίζεται στο σημείο όπου ο σύγχρονος δρόμο τέμνει την πορεία του τείχους. Έξω από το τείχος, σε φυσικό σπήλαιο, έχει βρεθεί η επιγραφή στο βράχο «ΔΙΟΣ ΜΙΛΙΧΙΟΥ», που αποδεικνύει τη λατρεία του Δία στην περιοχή. Αποτελεί ένα από τα ελάχιστα αυθεντικά παραδείγματα ελληνιστικής πόλης που έμεινε ανοιχτό μνημείο στο χρόνο, χωρίς μεταγενέστερες παρεμβάσεις.


volosInfoΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥΠανεπιστήμιο ΘεσσαλίαςΔημοτικό ΡαδιόφωνοΠολεοδομίαΠοδηλασίαΠεριφέρεια ΘεσσαλίαςΜετανάστεςΚΕΠΚαθαριότηταΝοσοκομείοflagΕθελοντισμόςΔιαύγειαempeΔΟΥΚΔΗΚΙCitiesNetΑΜΕΑ