Αρχική » Τουρισμός » Αξιοθέατα » Αρχοντικό Ζαφειρίου »

Αρχοντικό Ζαφειρίου

To Αρχοντικό Ζαφειρίου ένα από τα πλέον αντιπροσωπευτικά δείγματα του νεοκλασικισμού με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού έχει χαρακτηρισθεί «ως έργο τέχνης που χρειάζεται ιδιαίτερη κρατική προστασία« καθώς «αποτελεί ενδιαφέρον δείγμα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής του τέλους του 19ου αιώνα, με αρμονικό όγκο απόλυτα ενταγμένο στο περιβάλλον και με αξιόλογα επιμέρους μορφολογικά στοιχεία, όπως είναι το μαρμάρινο μπαλκόνι, με τις λιθανάγλυφες παραστάδες και την περίτεχνη σφυρήλατη σιδεριά, οι οριζόντιες διακοσμητικές ταινίες στη στέψη κάθε ορόφου, οι παραστάδες στις τέσσερις γωνίες του κτιρίου κ.ά.«. Ο Δήμος αντιλαμβανόμενος τη σπουδαιότητα του κτιρίου το αγόρασε από τους κληρονόμους, με στόχο να στεγάσει στους χώρους του διάφορες πολιτιστικές δραστηριότητες.

Άγιος Ονούφριος. Η θέα της γύρω περιοχής από το Αρχοντικό Ζαφειρίου.

Άγιος Ονούφριος. Η ομώνυμη εκκλησία και η Πλατεία Εθνικής Αντίστασης.

To σπίτι κτίστηκε γύρω στα 1895, όπως προκύπτει από τον έλεγχο των συμβολαίων αγοραπωλησίας του. Βρίσκεται στον κεντρικό πυρήνα του οικισμού και στα δεξιά του κεντρικού ασφαλτόδρομου, λίγο πριν την κεντρική πλατεία του Αγίου Ονουφρίου. Το αρχοντικό Ζαφειρίου είναι κτισμένο στη γωνία ενός στενόμακρου οικοπέδου εμβαδού 916,40 m², έχει μεσημβρινό προσανατολισμό και αποτελείται από την κύρια κατοικία και το παράσπιτο που είναι σε επαφή με τη δυτική όψη. Το αρχοντικό αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα. Το ισόγειο, τον όροφο και το ημιυπόγειο και είναι λιθόκτιστο και στεγασμένο με ξύλινη τετράκλινη στέγη, καλυμμένη με κεραμίδια βυζαντινού τύπου (λούκια).

To εσωτερικό της στέγης είναι διαμορφωμένο σε μικρή σοφίτα, η οποία φωτίζεται από μια ειδικά διαμορφωμένη κατασκευή πάνω από τη νότια κλίση της στέγης. Η κατοικία έχει εξωτερικές διαστάσεις 10,20 x 8,90 mκαι το παράσπιτο 4,30 x 4,30 mκαι το πάχος των λιθοδομών της είναι περί τα 0,70m. Η κάτοψή του έχει τριμερή διάταξη των χώρων της στο ισόγειο με ένα διαμπερή διάδρομο στο κέντρο στην αρχή του οποίου βρίσκεται η κύρια είσοδος η οποία διαχωρίζεται από τον υπόλοιπο διάδρομο με ένα ξύλινο τζαμωτό ανεμοφράκτη και στο βάθος του το ξύλινο κλιμακοστάσιο για την κάθετη επικοινωνία των ορόφων.

Η Ανακασιά όπως φαίνεται από το Αρχοντικό Ζαφειρίου. Στο βάθος η κορυφή του λόφου της Αγίας Ειρήνης.

Δεξιά και αριστερά του διαδρόμου υπάρχουν και δύο δωμάτια, ενώ στο βάθος της δεξιάς πλευράς υπάρχει και ένας μικρός χώρος υγιεινής ο οποίος επικοινωνεί κάτω από την ξύλινη σκάλα. Στον όροφο η σκάλα οδηγεί σε ένα μικρό προθάλαμο όπου στα αριστερά του βρίσκεται η κουζίνα και μπροστά της το καθιστικό. Δεξιά του προθάλαμου υπάρχει ένα δωμάτιο και μπροστά του προθάλαμου βρίσκεται η μεγάλη σάλα η οποία λειτουργούσε ως το σαλόνι του σπιτιού.

Το υπόγειο έχει και αυτό τριμερή διάταξη η οποία διαμορφώνεται από τα λιθόκτιστα τοιχία της φέρουσας κατασκευής του και χρησιμοποιούνταν ως αποθήκες. Επικοινωνούσε απευθείας με την αυλή με τη δεύτερη είσοδό του που βρίσκεται στη δυτική όψη, όπως επίσης και με το παράσπιτο με εσωτερικό λιθόκτιστο κλιμακοστάσιο.

O Νεοκλασικισμός

Ο Δημήτρης Παλιούρας γράφει ότι ο νεοκλασικισμός ήρθε στην Ελλάδα από τους Βαυαρούς του Όθωνα, οι οποίοι τον επέλεξαν αρχικά ως το ρυθμό που άρμοζε στην ανοικοδόμηση της Αθήνας, πρωτεύουσας του νεοσύστατου ελληνικού κράτους και στη συνέχεια καθιερώθηκε και επεκτάθηκε σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.

Στη Θεσσαλία ήρθε κάπως αργότερα, γύρω στα μέσα του 19^ουαιώνα και ειδικότερα στη περιοχή του Βόλου, με την έναρξη της ανοικοδόμησης της νέας πόλης η οποία, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Νικόλαος Μάγνης στο βιβλίο του »Περιήγησις της Θεσσαλίας και της Θεσσαλικής Μαγνησίας, Αθήναι 1860″, «εις το μεταξύ Κάστρου και Δημητριάδος παράλιου, εγείρεται από το 1840 έτος υπό των Χριστιανών των πέριξ χωρίων, νέα πόλις ήν ωνόμασαν Νέαν Δημητριάδα, ήτις έχει περί τας 80 οικίας μεγάλας και κατά τον νέον ρυθμόν κτισμένας«. Η απελευθέρωση της Θεσσαλίας βρίσκει το Βόλο με 5.908 κατοίκους, που σε λίγα χρόνια στα 1889 φθάνει τους 10.029, στα 1896 τους 16.788 και στα 1907 τους 23.563 κατοίκους.

Η αλματώδης αυτή αύξηση της νέας πόλης του Βόλου, καθώς ο νεοκλασικισμός μεσουρανούσε – σημειώνει ο Έφορας Νεοτέρων Μνημείων – δημιούργησε μια πόλη πρότυπο της νεοκλασικής αρχιτεκτονικής, τόσο στην οικοδομία της, όσο και στην πολεοδομία, δεδομένου ότι η πόλη σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από την αρχή με τη νέα αισθητική αντίληψη.

Η ακτινοβολία του νέου αστικού κέντρου και οι επιδράσεις που ασκεί πάντα η πρωτεύουσα μιας περιοχής στην περιφέρειά της, θα υποτάξει σταδιακά και την περιοχή του Πηλίου, με ένα αργόσυρτο τρόπο στην αρχή, μέχρι και την τελική πτώση της παραδοσιακής αισθητικής αντίληψης. Έτσι, σταδιακά έχουμε την υιοθέτηση του νεοκλασικισμού στους παραλιακούς και στους γύρω από το Βόλο οικισμούς και λίγο αργότερα θα ακολουθήσουν και οι ορεινοί οικισμοί.

Όλα τα κτίσματα που κτίζονται μετά το 1881 στο Πήλιο, μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 20^ού αιώνα διέπονται από τις αρχές του νέου ρυθμού, όπως αυτός διαμορφώθηκε στη περιοχή, δηλαδή προσαρμοσμένος στις τοπικές συνήθειες. Τα κτίρια είναι διώροφα και, πολλές φορές, τριώροφα και στεγάζονται με ξύλινες κατακλινείς στέγες, καλυμμένες στους μεν ορεινούς οικισμούς, με σχιστολιθικές σκεπόπλακες, στους δε παραλιακούς με κεραμίδια βυζαντινού τύπου, ενώ σε ορισμένες κατασκευές εκλεκτικιστικής αρχιτεκτονικής, με τις οξυκόρυφες στέγες, το εσωτερικό των οποίων ήταν διαμορφωμένο σε σοφίτες, στεγάζονταν με κεραμίδια γαλλικού τύπου.

Οι όψεις τους οργανώνονταν πάντα συμμετρικά στους κατακόρυφους άξονες συμμετρίας και ήταν πάντα διακοσμημένες με τραβηχτό και κερομοπλαστικό διάκοσμο που μιμούνταν παραστάδες με επίκρανα, επιστήλια, ζωφόρους, γείσα κλπ.

Οι κατόψεις τους οργανώνονταν κι αυτές συμμετρικά στον άξονα της εισόδου και είχαν τριμερή διάταξη των χώρων τους με τον διαμπερή διάδρομο στο κέντρο, στο βάθος του οποίου ήταν το κλιμακοστάσιο και εκατέρωθεν του διαδρόμου τα δωμάτια.

Στις κατασκευές αυτής της περιόδου άρχισαν να εμφανίζονται και νέες εκσυγχρονιστικές λειτουργίες μέσα στα σπίτια, όπως σύγχρονες για την εποχή τους κουζίνες με φουφούδες εντοιχισμένες σε καμάρες με φούσκες, αποχωρητήρια κλπ. εξυπηρετήσεις, που, στις παλαιότερες κατασκευές βρίσκονταν σε ξεχωριστά κτήρια, τα γνωστά στην περιοχή ως «παράσπιτα«.

Την εξωτερική αισθητική αντίληψη ακολουθούσε και η εσωτερική διακόσμηση του σπιτιού με γραπτό κυρίως διάκοσμο στις οροφές και λιγότερη χρήση γύψινων ανάγλυφων διακοσμήσεων και ανάλογου ύφους κινητό εξοπλισμό.

« Άγιος Νικολάκης ο «Κρεμαστός»Ο Λόφος της Επισκοπής »